Kan gluten bevatten en kan sporen van gluten bevatten: hoe zit het?
Regelmatig krijg ik de vraag: Lisanne, hoe zit het toch met de opmerking “kan gluten bevatten” op het etiket? Of hoe zit het met sporen van gluten, moet ik die ook vermijden? Toen ik als diëtist de diagnose coeliakie kreeg en net glutenvrij moest eten, had ik precies dezelfde vraag. En waar dit een super goede vraag is, is het antwoord niet zo zwart-wit.
Is het indekken van de fabrikant? Waar dit online vaak snel wordt geroepen, zou ik daar als expert absoluut niet zo naar kijken. Eigenlijk is het best belangrijk dat je de uitgebreide uitleg kent, zodat je een goede overweging kunt maken.
Het eerste wat belangrijk is om te weten, is dat “kan sporen bevatten” en “kan gluten bevatten” twee absoluut verschillende opmerkingen zijn. Ook al zou je als leek misschien denken dat het om dezelfde zin gaat, zit er een groot verschil in betekenis. Kan sporen van gluten bevatten was een opmerking die tot 31 december 2025 op het etiket van voedingsmiddelen mocht staan. Na 1 januari 2026 is deze opmerking wettelijk gezien niet meer toegestaan (al ligt er soms nog hier en daar een verdwaald etiket of een etiket van een onwetende fabrikant in de supermarkt, waardoor je het nog weleens tegen kunt komen).
Kan sporen bevatten van is niet hetzelfde als “kan glutenbevattende granen bevatten”
Voorheen was de opmerking “kan sporen van gluten bevatten” een zin waar je niet zo heel veel mee kon. Het kon inderdaad zo zijn dat er gluten in zaten, maar omdat de opmerking niet verplicht was kon het net zo goed zijn dat een product zonder deze opmerking nog veel meer gluten bevatte. Om een punthoofd van te krijgen. Stel je had twee potten chocopasta, en op de één stond “kan sporen bevatten” en op de ander stond dit niet? Dan nam je voorheen waarschijnlijk degene zonder deze opmerking. Het vervelende is: het kan goed dat het ene bedrijf super strikt en voorzichtig is en deze opmerking er maar opzette zonder dat er een (groot) risico was. Terwijl een ander bedrijf er totaal niet bij stil staat, er veel meer risico is en de opmerking er niet op staat.
Maar staat er “kan glutenbevattende granen bevatten” op het etiket. Dan is het een ander verhaal. Sinds 2024 zijn er namelijk regels opgesteld voor kruisbesmetting met allergenen. Dit houdt in dat de producent echt moet opletten en er alles aan moet doen om kruisbesmetting te voorkomen. Mocht dat niet kunnen (bijvoorbeeld in een molen of bakkerij) dan is de producent verplicht om een risico analyse te doen. Als uit deze analyse blijkt dat een allergeen in het product kan zitten boven de 20 ppm (20 parts per million, de grens om iets glutenvrij te mogen noemen)? Dan is de waarschuwing “kan glutenbevattende granen bevatten” verplicht. Blijkt uit de analyse dat er geen risico is? Dan mag de opmerking niet op het etiket vermeld worden.
Zitten er dan altijd gluten in producten waarop staat “kan glutenbevattende granen bevatten”?
Nee, zo zwart-wit is het dan ook weer niet. Het gaat namelijk om een mogelijk risico. Het kan dus goed zijn dat een deel van de producten – bijvoorbeeld de producten die als eerste van de band komen nadat iets met gluten is geproduceerd – het meest besmet zijn en boven de 20ppm uitkomen. En een deel van de producten wel gewoon glutenvrij zijn en onder de 20ppm vallen. Ook kan het zijn dat de besmetting groot is, zoals bij meelsoorten vaak het geval is – en er misschien wel 4000ppm gluten in het product zitten. Of de besmetting klein is, en er bijvoorbeeld net 23ppm in een product heeft gezeten waardoor de fabrikant een waarschuwing moet plaatsen.
En “kan sporen bevatten van” dan?
Tja, die opmerking mag dus eigenlijk allang (en zeker niet vanaf 1 januari 2026) niet meer op het etiket staan. Er zijn maar twee manieren toegestaan:
- kan glutenbevattende granen bevatten (of varianten: kan tarwe bevatten, kan gerst bevatten, kan rogge bevatten, kan spelt bevatten, kan haver bevatten )
- niet geschikt voor mensen met coeliakie
Deze twee opmerkingen betekenen hetzelfde.
Hoe ga ik hier als gespecialiseerd diëtist mee om?
Het is vooral belangrijk om stil te staan bij verschillende factoren. Hoeveel eet je ergens van? Hoe vaak eet je iets? En hoe groot is het daadwerkelijke risico? Uit welke fabriek komt een product? Is het een nat of droog product? Door dit soort vragen te stellen, leer je risico’s beter inschatten en voorkom je onnodige glutenfouten — maar ook onnodige angst rondom voeding.
Merk je dat je dit lastig vindt? Dat je blijft twijfelen bij etiketten, of onzeker bent over wat je wel en niet veilig kunt eten? Dan nodig ik je van harte uit voor mijn uitgebreide programma Zelfverzekerd Glutenvrij. In dit programma leer je stap voor stap hoe je écht veilig glutenvrij eet, zonder continu te moeten gokken of bang te zijn dat je fouten maakt. Zodat jij weer met vertrouwen, rust en plezier kunt eten.
